Nieuw boek legt de geschiedenis vast van het ‘onbekende’ Landgoed Jagtlust

0270661_Jagtlust.JPG
De ‘hoofdrolspelers’ bij de uitreiking van het boek over het landgoed Jagtlust. V.l.n.r. (achter) Gees Bartels René Fokkert en Wilco Ruinemans. V.l.n.r. voor Brechtje en Jildou Prins en Ties Ruinemans.

NIEUWLEUSEN – Iedereen in Nieuwleusen en omgeving kent de Jagtlusterallee. Maar slechts weinig mensen weten waar deze naam precies naar verwijst. René Fokkert en Gees Bartels-Martens, twee leden van de historische vereniging Ni’jluusn van Vrogger, stelden een boek samen over de geschiedenis van het landgoed Jagtlust, het kleinste van de drie landgoederen die ooit binnen de gemeentegrenzen van Nieuwleusen te vinden waren. Geen eenvoudige klus, want aanvankelijk was er maar weinig over te vinden.

De afgelopen twee jaar deden ze onderzoek in talloze archieven en documenten, wat resulteerde in tal van wetenswaardigheden, die nu gebundeld zijn in een kloek en rijk geïllustreerd boek van 96 pagina’s op A4-formaat. Dat werd afgelopen woensdagmiddag in museum Palthehof gepresenteerd in het bijzijn van een groot aantal vrijwilligers van de vereniging en het museum. Wilco Ruinemans, eigenaar van camperplaats Allee op Erve Jagtlust, ontving bij deze gelegenheid het eerste exemplaar. Hij kocht in 2019 twee woningen die op het vroegere landgoed waren gelegen en verhuisde naar de boerderij die in 1883 was gebouwd op de plek van het zogeheten spieker (Ruitenveen 4). Ruinemans was er door het onderzoek van Fokkert – die twee jaar geleden voor informatie bij hem aanklopte – achter gekomen dat het huis veel langer in familiebezit was dan hij altijd had gedacht. “Ik ging er vanuit dat dat vanaf ongeveer 1930 het geval was, maar nu bleek dat het al vanaf ongeveer 1820 zo was”, vertelt hij. Ook Jildou en Brechtje, dochters van het gezin Prins, namen een exemplaar in ontvangst. De familie Prins heeft in de loop van het afgelopen decennium stapsgewijs een flink deel van de landbouwgronden die vroeger tot het landgoed behoorden, in bezit gekregen.

Niet versnipperd

Het landgoed Jagtlust bestond van circa 1770 tot 1833. “Juist omdat het zo kort bestaan heeft, was er weinig over bekend”, aldus Gees Bartels vorige week woensdag bij de presentatie van het boek in museum Palthehof. “In onze archieven konden we er vrijwel niets over terugvinden.”

Vandaar dat Bartels, oud-voorzitter van Ni’jluusn van Vrogger, aangenaam verrast was toen René Fokkert kwam aanzetten met veel informatie voor het eerste deel van een vervolgserie over Jagtlust. Want aanvankelijk was het de bedoeling om meerdere afleveringen te plaatsen in het kwartaalblad van de vereniging. “Maar ik vond het zonde om al die nieuwe informatie versnipperd op te nemen”, zegt ze. “Ik zag er meteen een boek in.” Ze verdeelden de taken: Fokkert onderzocht het verre verleden en Bartels nam de recente geschiedenis en het heden voor haar rekening.

Droogbloemen

Fokkert schreef eerder in samenwerking met Jakob de Weerd (een andere oud-voorzitter van de vereniging) een boek over alle molens van Nieuwleusen en hun molenaars. Hij is sinds 2016 lid van de historische vereniging. Naast zijn reguliere baan bij houthandel Foreco voert hij al jaren op amateurbasis historisch onderzoek uit. Voor Jagtlust begon hij vrijwel vanaf nul. “Ik kwam er al snel achter dat er maar heel weinig bewaard is gebleven over dit landgoed. Ik heb flink moeten zoeken in allerlei archieven. Grotendeels online, maar ook in archieven van Overijssel, Gelderland en zelfs in Duitsland. In het archief van Collectie Overijssel (het voormalig Historisch Centrum Overijssel, red.) in Zwolle heb ik boeken geopend die misschien wel tweehonderd jaar ongelezen waren gebleven. Sommige oude boeken werden door hun eigenaren gebruikt om bloemen in te drogen. Die kwam ik dus tegen. Daar keken ze ook bij de Collectie Overijssel wel van op.”

De voorgeschiedenis van het landgoed begint wanneer de adellijke familie van Isselmuden uit Vollenhove in 1639 de gronden in de Marke Leusen kreeg toebedeeld. Door vererving viel het gebied later toe aan de adellijke familie van Dedem uit Dalfsen. Fokkert: “Bij archiefonderzoek naar de familie van Isselmuden kwam ik erachter dat er nog heel oude pachtboeken bewaard waren gebleven van de havezate Rollecate in Vollenhoven, die ruim twee eeuwen geleden werd afgebroken.”

Sterrenbos

Die boeken openden de weg naar méér aanwijzingen. Het was de familie Van Dedem die het Jagtlust vanaf ongeveer 1770 tot ontwikkeling brachten. Ze bouwden er een landhuis, legden een sterrenbos aan – waar de huidige Jagtlusterallee een laan van was – en verpachtten de grond aan pachtboeren. Voor de Van Dedems was Jagtlust een buitenverblijf, maar nooit een permanente woning. Rond 1820 liet de familie een nieuw huis Rollecate bouwen in Den Hulst, langs de huidige N377. Jagtlust werd daardoor overbodig en het werd verhuurd. Het nabijgelegen sterrenbos verdween en werd weer landbouwgrond.
Het landgoed hield in 1833 op te bestaan. “De baron zag de realisatie van het kanaal de Dedemsvaart als zijn levenswerk”, verhaalt Fokkert. “Maar hij had daar geld voor nodig en besloot daarom Jagtlust te laten veilen. Daarna viel het uit elkaar.” Wat niet wegneemt dat een groot deel van de landbouwgronden inmiddels weer in het bezit is gekomen van één agrarische familie. Het landhuis stond er tot 1882.

Het boek ‘Jagtlust in Nieuwleusen – klein landgoed van groot geld’, dat mede dankzij plaatselijke sponsors tot stand kwam, is onder meer verkrijgbaar bij museum Palthehof en de vestiging van The Read Shop in Nieuwleusen.

 

Tekst/Foto: Hans Keesmaat

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Vul alstublieft uw commentaar in!
Vul hier uw naam in

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.