Stadsrechten Ommen 1248 – 2023 (1)

0257209_Ommen_stadsrechten.jpg
.

OMMEN – Omdat de stad Ommen strategisch lag ten opzichte van de Vecht en de Regge, is dat hoogstwaarschijnlijk voor de bisschop Otto III een doorslaggevende reden geweest om Ommen in 1248 stadsrechten te verlenen. Samen met Zwolle en Hardenberg vormde Ommen namelijk een versterkte plaats tegen de Drenten, die in opstand waren geweest. Dit jaar is het 775 jaar geleden dat de stadsrechten zijn verleend, maar Ommen zelf bestaat al langer.

Dit is deel 1 van een vervolgserie.

(door Harry Woertink)

Noordoost-Nederland, toen bekend onder de naam Oversticht, maakte in de late middeleeuwen deel uit van het bisdom Utrecht met aan het hoofd de bisschop. Om de bewoners van de veroverde gebieden in bedwang te kunnen houden, werden burchten gebouwd op strategische plekken. Zo ook op het punt waar de Vecht en de Regge bij elkaar komen. Deze zogeheten kasteelmotte had een dreigende werking onder andere tegen de opstandige Drenten. Een ketting over de rivier was goed om schepen tegen te houden en vaak moest er tol betaald worden. Vermoedelijk zal de bisschop zijn tenten hebben opgeslagen nabij de plek tussen de Regge en de Vecht.

Slag bij Ane

Kort na 1215 verzamelde de bisschop van Utrecht, Otto II, hier zijn troepen om de Drenten onder leiding van Rudolf van Coevorden te bestrijden. Maar de bisschoppelijke troepen werden verslagen. Doch bisschop Otto liet het er niet bij zitten en vanuit Ommen zou opnieuw een aanval gedaan worden op de Drenten. Daartoe verzamelde hij in 1227 in Ommen een grote legermacht voor de Slag die de geschiedenisboeken in ging als de ‘Slag bij Ane’. Op 28 juli 1227 werd het bisschoppelijk leger bij Ane totaal verslagen en de bisschop op gruwelijke wijze afgemaakt. Dergelijke grote troepenconcentraties kunnen ook alleen mogelijk zijn geweest, wanneer er goede wegen naar Ommen leidden. Dat moet dus in die tijd wel het geval geweest zijn

1248

Na verlening van het stadsrecht in 1248 werd de stad Ommen omringd met muren, wallen en poorten. Buiten de wallen was om de stad een gracht gegraven, die in verbinding stond met de Vecht. Aangenomen wordt dat het ging om houten vesten en omheiningen. De eerste schermutseling waar de stad Ommen mee te maken kreeg was op 9 mei 1330 wanneer een troepenmacht Ommen binnenvalt. De heren van Rechteren en van Voorst voerden een oorlog tegen Bisschop Jan van Diest, waarbij Ommen het middelpunt van het krijgsrumoer werd. Huizen werden in brand gestoken en alle vesten en muren werden met de grond gelijkgemaakt. Het ontbrak de bisschop aan geld om de muren weer te laten opbouwen, de stad bleef jarenlang ontmanteld.

Nieuwebrug

Terugkomend op de bereikbaarheid van Ommen. In 1391 kwam er voor het eerst een brug over de Regge: de Nieuwebrug. Daardoor werd Ommen een belangrijke passage voor het ‘verkeer’ tussen Utrecht en Twente. De weg van Twente naar Zwolle liep via Nieuwebrug. ‘Nijerbrugge’ lag min of meer in het midden van de provincie en er waren goede en grote wegen naar alle kanten. Naar het noorden de verbinding met Ommen en Hardenberg-Coevorden. Naar het zuiden een weg over Archem-Hellendoorn en verder zuidwaarts, aansluitend op de grote weg van Deventer naar Münster, die door Twente liep. Kortom, Nieuwebrug lag op een knooppunt van wegen. Eeuwen terug vergaderden machtige ridders en invloedrijke burgers uit heel Overijssel in herberg Nieuwebrug over gewichtige zaken. In 1482 komt Nieuwebrug voor het eerst als vergaderplaats van het provinciale bestuur voor. Hier lagen enkele boerenherbergen die ‘cost ende dranck’ verschaften aan hooggeplaatste bezoekers. Zo’n landdag kon overigens met gemak een week duren.

In deel 2 meer over stadsrechten Ommen 1248-2023.

Foto: collectie OudOmmen.nl

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Vul alstublieft uw commentaar in!
Vul hier uw naam in

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.