Home / / ‘Bijna iedere wandelaar en fietser heeft wel vragen’

‘Bijna iedere wandelaar en fietser heeft wel vragen’

Willem Dijkema is schaapsherder op de Archemerberg: ‘Schapen zijn echte gewoontedieren’

DALMSHOLTE – Het is een vaste vraag aan herder Willem Dijkema als wandelaars en fietsers zijn schaapskudde op de flanken van de Archemerberg zien; hoeveel dieren zijn het precies? Tussen de vijftig en honderd is de meest gehoorde schatting. Eerste antwoord van Dijkema: “Die kun je niet tellen want dan val je in slaap.” Tweede antwoord: “Het gaat om 220 Veluwse heideschapen.”

Elke donderdag is de herder, wonend in Almelo, op pad met de kudde van Landschap Overijssel, geholpen door zijn twee bordercollies (moeder Luna en zoon Sam uit Wales). De anderhalf jaar oude Sam moet nog veel leren, zo weet de Almeloër (60), bezig aan zijn vijfde jaar als vrijwillig herder. Het toeval en een minder leuk einde aan een bijna 25-jarig dienstverband als redacteur en PR-medewerker van het ledenblad Nieuwe Oogst van landbouworganisatie LTO (en voorgangers zoals de OLM) bracht hem hier naar het natuurrijke hart van Overijssel. “Dat ontslag zorgde bij mij voor veel negatieve gevoelens, ik voelde me na al die jaren echt afgedankt”, zo overpeinst Dijkema. “Maar Landschap Overijssel en dit vrijwilligerswerk geven me juist de waardering die ik nodig had. Eigenlijk ben ik terug waar ik vandaan kwam. Op de boerderij in Groningen waar ik opgroeide, had mijn vader ook schapen. Ik zag die oproep voor een vrijwillige herder van Landschap Overijssel en dat leek me wel wat. Ik ben op stap gegaan met de vaste herder, Anita Wichers. Dat klikte. Na een half uurtje zei ze: ‘Je vindt de weg naar de schaapskooi met de kudde zelf wel terug’. Daarna heb ik in Eibergen om de twee weken op zondag een vooral praktische opleiding gevolgd. Veel nieuwe kennis opgedaan, al was er gelukkig wat blijven hangen van mijn vroegere landbouwopleiding.”
Want onderschat het werk niet, het is veel meer dan rustig en ontspannen in de natuur rondwandelen waarbij de honden het werk doen, zo ontkracht Dijkema meteen een wijdverspreid cliché over de schaapsherder. “Je moet ook kunnen klauwbekappen en wol scheren; je moet op mogelijke ziektes letten en die kunnen behandelen. Zijn er geen kreupele beesten bij? En je moet goed kunnen omgaan met de honden. Het gaat er allemaal om dat de schapen na acht uur vreten met een volle pens naar de kooi teruggaan. Of in het gebied in een tijdelijke ruimte overnachten. Dan zet je met netten een stuk af waarin bijvoorbeeld veel jonge berken opschieten. Schapen zijn op zich niet heel gek op berken. Lammeren moeten dat echt leren vreten van de ooien. Net zoals wij als kinderen spruiten moesten leren eten van onze ouders, zeg maar. Na zo’n nachtje zijn de meeste berken op die plek mooi aangevreten.”

Vaste routes

En dat past dan goed in het beleid van Landschap Overijssel om de heide meer kansen te geven. Op de flanken van de Archemerberg (op de zuidkant van de Lemelerberg is inmiddels een tweede schaapskudde actief) is duidelijk te zien dat er afgelopen jaren veel bomen en struiken geruimd zijn. Met soms onverwachte gevolgen, zo heeft Dijkema gemerkt. “Schapen zijn echte gewoontedieren. Ze willen via vaste routes van en naar de kooi lopen. De eerste keer dat ze hier kwamen nadat die bomen en struiken verwijderd waren, wilden ze dus geen stap meer zetten. Er is iets veranderd en dat willen schapen niet. Ik moest met de honden voorop gaan om ze uiteindelijk zo ver te krijgen.”
Het is na drie droge en hete zomers dit nattere jaar goed vreten in het gebied, zo hebben de schapen en hun herder gemerkt. “Schapen gaan eerst voor het gras, daarna voor de heide. Dit jaar is er veel meer gras dan afgelopen jaren. Ze hebben dus minder water nodig. In elke hap gras zit veel water. Trouwens, ook de niet gewenste Japanse vogelkers vinden ze lekker. De temperatuur is nu ook veel beter. Hitte vinden schapen veel erger dan regen. Bij hitte staan ze alleen maar onder bomen uit te blazen.”

Aaien

Dijkema is hier elke donderdag in het seizoen. Dat begint medio juni en loopt door tot begin januari als de kudde in de schaapskooi zit. In februari is daar de lammertijd en in juni, als de lammeren groot genoeg zijn, begint de cyclus weer opnieuw.
Zijn oude vak in de journalistiek en PR komt hem goed van pas. Via social media vraagt hij aandacht voor de kudde en nodigt hij mensen uit om te komen kijken. “En bijna iedere wandelaar en fietser stopt wel en komt met vragen. Net dat gezin uit Voorburg met jonge kinderen. ‘Mogen we de schapen aaien’, is het dan. ‘Dat mag’, zeg ik, ‘als de schapen dat ook willen want anders lopen ze gewoon weg’. Het ene schaap vindt het leuker dan het andere. Een heel enkele keer heeft iemand een grote mond. Die krijgt dat dan mooi terug van mij.”
Ondertussen probeert een amazone haar onwillige rijpaard langs de kudde te krijgen. Dat lukt met enige moeite. “Heel goed dat ze doorzet. Laat je dat paard omdraaien, dan wil die er nooit meer langs”, zegt de Almeloër goedkeurend.

Hulpmiddeltje

Zo nu en dan is er een loslopende hond die op de schapen af gaat. Daarvoor heeft hij een speciale tactiek. “Dan laat ik alle schapen door mijn eigen honden in een compacte kudde richting die loslopende hond drijven. Dat maakt veel indruk. Elk schaap is toch 50 tot 60 kilo. Ik ben ook wel eens omver gelopen door zo’n beest.”
Is hij nooit bang om ’s avonds met te weinig schapen terug te komen? “Niet echt. Ooit was er een schaap, dat niet bij de kudde was gebleven, weggejaagd door een hond. Die wilde ik ’s avonds als vermist doorgeven, maar toen kwam die al weer rustig de schaapskooi in sukkelen. Ik heb ook een goed hulpmiddeltje. Er lopen acht zwarte schapen tussen. Als die er allemaal zijn, dan is het statistisch heel waarschijnlijk dat ze er alle 220 zijn.”

Lees ook

Vechtdal verbetert fietsnetwerk verder

REGIO – Gebruikers van de fietsknooppunten fietsen binnenkort langs nog mooiere routes in het Vechtdal. …

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.