Home / / Theatergroep ‘Ut Raakt’ wil na corona weer aan de slag

Theatergroep ‘Ut Raakt’ wil na corona weer aan de slag

‘Het gaat niet over dementie alleen, maar over afscheid nemen’

HEINO – Zo’n 45 keer brachten Rie Horstman en Dinie Lugtenberg, steeds geassisteerd door regisseuse Edith Slagman, het verhaal van de dementerende moeder van Rie op de planken; van Raalte tot Zwolle en van Heino tot Dalfsen en Hardenberg. Tot corona begin vorig jaar roet in het eten gooide. Nu is het de hoogste tijd voor een herstart, zo vinden de drie vrouwen uit het Heinose buurtschap de Veldhoek. Met de extra steun van nieuwkomer Marianne de Ruiter uit Hoonhorst is iedereen welkom op 19 oktober in de Heinose Nicolaaskerk; “Verwacht geen zwaar college over dementie en wat er dan allemaal precies moet, maar wel wat er dan nog kan.”

Alles begon bij Rie en haar moeder Anna. Jarenlang zag Rie (nu 64) haar dementerende moeder in de kleinschalige woonvoorziening de Braak (bij de Hartkamp) in Raalte stapje voor stapje achteruit gaan tot haar overlijden in 2015. In dagboeken, in schriftjes, met foto’s en met schilderijen legde zij dat moeilijke en zware proces vast. “Ik schreef en schilderde over de pijn en het verdriet maar ook over de leuke dingen die ik met haar nog kon doen. Om de herinneringen van die laatste zeven jaar vast te leggen.”
Enkele jaren later exposeerde ze haar acht gemaakte schilderijen in Nijverdal en kreeg prompt de vraag of ze niet een avond aan een groep vrouwen wilde voorlezen uit haar dagboekschriftjes. “Eerst zei ik nee, dat kan ik helemaal niet,” lacht ze, “Maar een dag later was het; natuurlijk kan ik dat, waarom niet? Ik heb die avond in Nijverdal dus verteld over het hele proces met mijn dementerende moeder. Het maakte diepe indruk op de zaal.”
Rie, ze speelde vroeger toneel bij de Gunneruiters in Heino, wilde daarna het liefst een speciale theatervoorstelling maken over haar moeder en dementie maar wist eigenlijk niet goed hoe. Daarna kwam het toeval (en geluk) letterlijk op haar weg toen de nieuwe buurvrouw Edith Slagman (44, uit Neede) aanbelde met haar plan om een nieuwe toneelclub (die er nooit gekomen is) op te richten in de Heinose buurtschap.

Pittige discussies

Het klikte tussen beide vrouwen en het plan om een voorstelling te maken over moeder Anna kreeg vorm. Eerst werd Dinie Lugtenberg (67) gezocht en gevonden (ook die had vroeger toneel gespeeld bij de Gunneruiters). Met Edith als regisseuse begon het vele werk om op basis van de dagboeken, aangevuld met foto’s en muziek, een complete theatervoorstelling op te bouwen.
Edith; “Met best pittige discussies. Het ging hier om een heel persoonlijk verhaal van Rie, maar wat wil je op de mensen in de zaal overbrengen? De dood van haar moeder was voor Rie bijvoorbeeld heel erg belangrijk. Heel voorzichtig heb ik gevraagd; maar wat wil je precies overbrengen? De dood van Anna heeft nu een hele mooie theatrale vorm gekregen.”
Uiteindelijk werd het een lange voorstelling van zo’n 7 kwartier. Na de eerste try-out in de schuur van de buurman in april 2019 waren de reacties erg positief. Ook bleek de gekozen naam ‘Ut Raakt’ aan te slaan; “Dat zeiden toen ook meteen veel bezoekers; ut raakt ons.” Na die try out ging het snel. Overal in Overijssel en omliggende provincies trad het trio op; van Slagharen en Meppel tot Zwolle en Raalte, van Heeten tot Lemelerveld en van Wierden tot Hardenberg en Dalfsen.
“Steeds in kleine zalen met het liefst zo’n 70 bezoekers, bij zorginstellingen, bij Alzheimer cafés maar ook bij opleidingen voor verzorgenden zoals Landstede. Niet versterkt en vooral heel intiem met bezoekers dicht bij het podium. Het was geweldig mooi om te doen, we hebben zoveel mensen geraakt. Een bezoekster kwam een keer na afloop praten. Haar moeder was al eerder overleden aan dementie maar ze had de hele voorstelling het gevoel dat die gewoon naast haar zat. Toen we in de Voorveghter in Hardenberg optraden werd er een video gemaakt. Die cameraman hield het gewoon niet droog maar we hebben er wel een mooie video aan overgehouden,” zo haalt het drietal herinneringen op.

Nieuwe start

Is het, gezien het onderwerp dementie niet een zware en sombere voorstelling? “Dat valt best mee. Er zit zelfs een klein beetje humor in. Wat we vooral willen vertellen is dat er ook bij dementie nog altijd kleine en mooie dingen zijn om van te genieten. Samen op de duofiets de natuur in, muziek laten horen, genieten van koffie met cake. Het gaat in de voorstelling stapje voor stapje achteruit met Anna. Toch, zelfs toen ze diep dement was kon mijn moeder nog genieten als we haar haar mooi verzorgden. Dat zijn lichtpuntjes waar je van moet genieten, het is niet alleen kommer en kwel,” weet Rie.
In de voorstelling leest ze stukken uit haar dagboek in het Nederlands voor maar de gesprekken met haar moeder oftewel Dinie gaan in het Sallandse dialect. “Want dat was mijn moeder. We hebben het een keer gespeeld in Ophemert in de Betuwe, maar ook daar verstonden ze alles.”
“De voorstelling is ook geen zwaar college over dementie, hoe dat precies komt en wat je moet doen. Integendeel, het gaat juist over wat nog wel kan. Misschien kun je zelfs zeggen; het gaat eigenlijk niet over dementie maar vooral over afscheid nemen van iemand,” voegt Edith daar aan toe.
Na 45 van de geplande 50 voorstellingen hield het door corona begin vorig jaar abrupt op. Nu is het de hoogste tijd voor een nieuwe start, zo vindt het drietal. Dat nu een viertal wordt want Marianne de Ruiter (48) uit Hoonhorst wordt de nieuwe begeleider van Rie en Dinie bij de voorstellingen die meestal ’s avonds zijn. Voor Edith werden al die avonden als begeleidster op pad plus haar gewone werk wat te druk.
“Dat was eerst even schrikken. We zijn door al die voorstellingen een geweldig goed op elkaar ingespeeld drietal. Gelukkig hebben we nu Marianne gevonden. Ook die speelde heel vroeger toneel bij de Gunneruiters trouwens,” lacht Dinie. Met de partners als eigen roadieteam voor het sjouwwerk kan het dus weer van start. Edith: “Waarbij ik als regisseuse echt hier durf te zeggen dat Rie en Dinie in de loop der tijd enorm zijn gegroeid. Het is echt professioneel geworden. Ik blijf ook heel betrokken bij Ut Raakt.”
Dinie; “Het hoeft allemaal niet zo groots, theatraal en meeslepend te zijn, we zijn tenslotte nuchtere Veldhoekers. Beroemd of rijk willen we ook helemaal niet worden. Als je bezoekers weet te raken, dan is dat voor ons het echte en het allermooiste cadeau.”
Relaties, instellingen en verenigingen zijn inmiddels aangeschreven over de komende herstart. “En we willen ook graag spelen voor gemeentes die zich actief inzetten om mensen met dementie en hun mantelzorgers zolang mogelijk mee te laten doen in de samenleving.”
Op 19 oktober zijn er 70 bezoekers in de Nicolaaskerk in Heino welkom. Informatie via Facebook (Theatergroep ut Raakt) en toegangskaarten zijn verkrijgbaar bij het Dorpshuus in Heino (0572-700212 of info@dorpshuusheino.nl).

Rie Horstman (links zittend) en Dinie Lugtenberg (rechts zittend) brachten al 45 keer het verhaal van Anna, de dementerende moeder van Rie, op de planken tot dat corona daar een eind aan maakte. Nu is het de hoogste tijd voor een herstart. Regisseuse Edith Slagman (links staand) krijgt bij de komende herstart assistentie van Marianne de Ruiter (rechts staand).

Lees ook

Dalfser Ommerlanden

DALFSEN – Jannes Kuik, voormalig stadsdichter van Ommen, is tegenwoordig ingezetene van de gemeente Dalfsen. …

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.