Home / / De stuw in Junne meer dan een eeuw oud

De stuw in Junne meer dan een eeuw oud

OMMEN – De stuw in de Vecht in Junne is in gebruik sinds 1915. In datzelfde jaar komen ook de schottenloods en de stuwwachterswoning gereed. In Vilsteren werden twee jaar eerder al een stuw, een schutsluis, een schotttenloods en een stuwwachterswoning gebouwd. Over de stuw verbindt een brug, de buurtschap Junne met de buurtschap Stegeren. Echter, de brug over de Junner stuw is er niet altijd geweest, ooit was het niet meer dan een looppad. De vaste oeververbinding van nu bestaat sinds 1966.

Door: Harry Woertink

Stuwwachter

Om het water op een specifiek peil te houden, bepaalde de stuwwachter aan de hand van de waterstanden, de hoogte of diepte van de stuwschotten. In de schottenloods bevond zich het mechanisme voor het optakelen van de schotten. Vanuit de loods reed de takelinstallatie over een rail naar de stuw. Toen het waterpeil automatisch en op afstand bediend kon worden kwam er een einde aan de functie van de stuwwachter. De stuwwachterswoning in Junne werd verkocht en particulier bewoond. Die in Vilsteren werd afgebroken. De huidige Junner stuw, in combinatie met de schottenloods en woning zijn als ensemble een gemeentelijk monument.

Fietspad Junne – Stegeren

Vanuit de buurtschappen Junne en Stegeren werd vanaf het begin al de wens geuit om vanuit de buurtschappen richting de stuw, een fietspad aan te leggen om beide buurtschappen te verbinden. De gemeenteraad van Ambt-Ommen zag daar ook wel wat in. Er werd een commissie uit de raad ingesteld die de mogelijkheden van het aanleggen van een fietspad zou onderzoeken. Maar in de gemeenteraadsvergadering van 10 juni 1921 rapporteerde de commissie dat de toenmalige eigenaar van landgoed Junne, de Duitse fabrikant en grootgrondbezitter Lüps, geen medewerking wil verlenen. ‘De wegen en paden in Junne zijn enkel voor de buurtschap Junne, was zijn oordeel’. Dat er over en weer toch gebruik gemaakt werd van de stuw als oversteekplaats, werd door de gemeente oogluikend toegestaan. Een verzoek van de toenmalige eigenaar om het gedeelte van het inmiddels ontstane pad richting stuw te onttrekken van het openbaar verkeer, kreeg geen goedkeuring van de meerderheid van de raad van Ommen.

Brug in 1966

Begin zestiger jaren gaat de gemeente Ommen steeds meer over tot het verharden van de zandwegen. Ook Junne en Stegeren zijn aan de beurt. Er zijn voldoende redenen om van werk werk te maken met een brug over de stuw. Vooral ook omdat van de kant van buurtbewoners en andere belanghebbenden druk op de gemeente wordt gezet. De gemetselde bakstenenpijlers van de stuw zijn breed en stevig genoeg voor een vaste houten brug. Ook komen er brede aansluitende toegangswegen naar de nieuwe brug over de stuw. Zonder enig feestelijk en officieel vertoon wordt in 1966 de brug in gebruik genomen. De buurtschappen zijn met elkaar verbonden. Wie van Junne naar Stegeren wilde bespaarde daarmee de reis (van ca. 13 km) via de Vechtbrug in Ommen. In de jaren 80 van de vorige eeuw werd de houten brug vervangen door een stalen brug.

Koebrug

Er was al eerder een brug in Junne, een brug voor koeien. Door de kanalisatie van de Vecht in 1901 werden vele bochten afgesneden en kwamen de weilanden van Junner boeren aan de overkant van de Vecht te liggen. De koeien werden door een koeherder via de Koedrift bij het koewad (een doorwaadbare plek) naar het Junner Koeland gedreven. Bij hoog water zwommen de koeien over de Vecht en de herder volgde met een bootje. Later kwam er een speciale koebrug. Deze brug werd telkens in het najaar weer opgebroken en opgeborgen. Het vee ging ’s winters de stal in en het Junner Koeland liep onder water.

Zeven stuwen in de Vecht

Om de landbouwgronden langs de Vecht het hele jaar door van voldoende water te kunnen voorzien, zijn er tussen 1907 en 1921 zeven stuwen aangelegd: de Haandrik, Ane, Hardenberg, Diffelen, Junne, Vilsteren en Vechterweerd. In 1984 is de stuw in Ane gesloopt, de andere zes zijn nog steeds in gebruik. In de tachtiger jaren zijn ze allemaal voorzien van stalen kleppen die automatisch open of dicht gaan als de waterstand in de rivier te veel afwijkt van het vastgestelde peil. Het waterverval bij de stuwen is 1,5 tot 2 meter. Dat betekent dat de vissen niet meer ongehinderd heen en weer kunnen trekken om een geschikte zomer- of winterverblijfplaats te zoeken. Om dit probleem op te lossen is in 1991 een vistrap aangelegd, een brede watergang, die met kleine stuwtjes in vakken is verdeeld. leder stuwtje is achttien centimeter hoog en dat is een afstand die de meeste witvis nog wel kan overbruggen.

Vechtvlinder-sluis

Tot aan Arriën is een aantal jaren geleden het stortsteen uit de oevers verwijderd en verwerkt in een uitkijkheuvel. In 2012 is een kronkelende nevengeul uitgegraven en een nieuwe dijk aangelegd. De nevengeul moet een vlotte afvoer van hoge waterstanden in de Vecht ondersteunen of op zijn minst niet verhinderen. De stuw in Junne belemmerde eerder een doorgaande vaarroute. Vorig jaar is naast de stuw daarom een innovatieve ‘Vechtvlinder’-sluis aangelegd. Kanovaarders, roeiers en schippers van andere kleinere vaartuigen kunnen hier, na een druk op een knop en bij groen licht, de sluiskolk invaren om geschut te worden. Als het water op gelijk niveau is gebracht kunnen ze, na een druk op weer een andere knop, de klep aan de ‘uitvaar-zijde’ laten kantelen en hun weg over de Vecht richting Ommen of Hardenberg vervolgen. De stuw in Junne is een aantrekkelijke locatie voor fietsers, wandelaars, vissers en kapiteins van kleine vaartuigen, maar vooral noodzakelijk voor de inwoners en agrariërs van Junne.

De stuw in Junne, toen nog met een looppad tussen Junne en Stegeren

Lees ook

Boek van de Week: ‘Kom, Atir kom: de legendarische voetreis met een giraffe van Marseille naar Parijs in 1827’

Etienne Geoffroy Saint-Hilaire, directeur van de dierentuin in Parijs en ook nog in het bezit …

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.