Home / / Het Van Raaltehuis: een plek van betekenis

Het Van Raaltehuis: een plek van betekenis

OMMEN – Het ziet er niet uit, de voormalige Theologische School, ook wel het Van Raaltehuis genoemd. Het huis aan de Van Raaltestraat met zijn kapotte ramen en vensters die zijn voorzien van plaatmateriaal. In februari, nadat een deel van het dak was ingestort, heeft men de dakpannen moeten verwijderen. Heel begrijpelijk dat sommige mensen zeggen: slopen, tegen de vlakte die ‘zooi’ en bouw iets moois op diezelfde plaats.

Wie is die ‘recalcitrante’ predikant Van Raalte, naar wie het huis en ook de straat, waaraan het huis staat, genoemd zijn? Waarom wil de Stichting Van Raaltehuis dit huis bewaren?

Albertus Christiaan van Raalte, geboren in 1811 in Wanneperveen, groeide op in een domineesgezin. Na zijn middelbare schoolperiode ging de jonge Albertus evenals zijn vader theologie studeren in Leiden. Hij bleek al snel een veelbelovende kandidaat voor het predikantschap te zijn, iemand die zijn toehoorders kon boeien. Maar Albertus was niet iemand die slaafs zei wat zijn toehoorders wilden horen. Dit zorgde er dan ook voor dat hij bij het kerkelijk examen ter afronding van zijn studie niet werd toegelaten tot het predikantsambt.

Ook na herhaalde pogingen bleken de kerkbestuurders onverbiddelijk en bleven hem afwijzen. Van Raalte, die een hekel had aan strijd in kerkelijk Nederland, zag op dat moment echter geen andere mogelijkheid dan zich aan te sluiten bij een groep afgescheidenen van de Nederlands Hervormde kerk. Veel liever ging hij de discussie aan binnen de vaderlandse kerk, maar het werd hem niet gegund. Na een beroep te hebben ontvangen van de Christelijk Afgescheiden Gemeente van Genemuiden, werd hij daar op 2 maart 1836 bevestigd.

Tegenwoordig vinden we het vanzelfsprekend dat er vrijheid van godsdienst is. Dit privilege was er 185 jaar geleden ook wel, maar gold alleen voor een kerk die door de overheid werd erkend. En dat was nou net het probleem. Met een wet afkomstig uit de Franse tijd, waarmee Napoleon probeerde zijn tegenstanders in bedwang te houden, verbood koning Willen I samenkomsten van meer dan twintig personen. De afgescheidenen werden bestempeld als staatsgevaarlijke opruiers. Het was slecht gesteld met de vrijheid van de burgers in die tijd; iets waar Van Raalte en volgeling tegen in het geweer kwamen.

Toen Van Raalte vanuit Genemuiden naar Ommen kwam om de afgescheidenen te bezoeken, was het afgelopen met de rust in Ommen en ontstonden er ook hier ongeregeldheden. Het huis waar Van Raalte verbleef werd bekogeld met stenen, ramen werden ingegooid. Ook andere huizen waar de afgescheidenen woonden, werden belaagd. Van Raalte was er niet de man naar zich te laten ontmoedigen. Boetes en gevangenschap trotserend vervolgde hij zijn weg. In 1839 verhuisde hij van Genemuiden naar Ommen en werd hier de eerste afgescheiden predikant.

Ondertussen was de rust enigszins weergekeerd. Koning Willem ll, die zijn vader in 1840 opvolgde, maakte een einde aan de vernederende overheidsmaatregelen zoals de gehate inkwartiering. Er was ondertussen een plek van samenkomst, een pastorie en ook een school geregeld. Van Raalte besefte namelijk als geen ander dat een nieuwe kerk niet kan bestaan zonder goed opgeleide predikanten. De theologische opleiding werd door hem zelf ter hand genomen. De plek waar dat allemaal plaatsvond is de Theologische School, het nu vervallen gebouw aan de Van Raaltestraat. Hier werden zo’n vijftien nieuwe dominees opgeleid. Predikanten die hun weg vonden in heel Nederland en ver daarbuiten.

Albertus Van Raalte toonde zich niet alleen een goed predikant en leraar. Hij was ook zeer sociaal bewogen. Vermogend als hij was, zorgde hij samen met zijn zwager voor werkgelegenheid voor volgelingen zonder werk. Zijn visie: bedeel deze mensen niet uit de armenkas. Dat is een kortetermijnoplossing die leidt tot afhankelijkheid. Zorg voor arbeidsplaatsen. Aan de Ledeboerweg in Lemele begon hij daarom een steen-, pannen- en tichelfabriek met een kalkbranderij. Ook de pottenbakkerij aan de oever van de Vecht, net buiten Ommen, werd met datzelfde doel gebouwd.

Ook later, toen Van Raalte met een aantal volgelingen naar de Verenigde Staten vertrok en in de staat Michigan de stad Holland stichtte, toonde hij zich een leider met een groot sociaal hart. Ook daar weer zorgde hij voor goede scholing, toen hij Hope College stichtte.

De plek waar het in Ommen allemaal begon, het Van Raaltehuis is het waard om te behouden voor de toekomst. Een verhaal heeft een plek nodig, een plek om de verhalen door te vertellen. Wat zou het mooi zijn als de vervallen Theologische School weer in ere hersteld zou worden en een passende bestemming zou krijgen. Een plek die herinnert aan een bijzondere man in een bijzondere tijd. Een plek van ontmoeting en inspiratie. Een plek waarop we best trots mogen zijn. Hier wordt een belangrijk stuk Ommer geschiedenis tastbaar, voor Ommenaren en belangstellenden van ver daarbuiten.

Namens de Stichting Van Raaltehuis
Jan Heijink, december 2018

Lees ook

Soundtrackmuziek in WH Zwart Hal

LEMELERVELD – Arjan Breukhoven verzorgt op zaterdagmiddag 5 februari een orgelconcert in de WH Zwart …

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.