Home / verhalen ommerschans de bouw van een bedelaarskolonie

verhalen ommerschans de bouw van een bedelaarskolonie

Er moet een complex komen dat onderdak kan bieden aan 1.000 armoedzaaiers, die na een verblijf van een jaar als nuttige burgers kunnen terugkeren in de maatschappij. Zijn plan maakt onderdeel uit van een project van de Maatschappij van Weldadigheid, dat uiteindelijk zeven koloniën en gestichten behelst voor de opvang van ‘luilevende armen’, zowel in de Noordelijke als de Zuidelijke Nederlanden. Armen die men aanduidt als ‘ene grief voor onze natuur, luije buiken, onbeschaamde deugnieten en zedelooze voorwerpen’.

Van den Bosch gaat op zoek naar een aannemer. Die moet wel houden van een uitdaging, want het pand gaat een afmeting krijgen van zo’n 100 bij 100 meter. Het grootste gebouw van Nederland, wordt er gezegd. Het moet ook nog eens snel en goedkoop gebeuren.

Eltje Jan Nuis
Timmerman Eltje Jans Nuis heeft er wel oren naar. Hij biedt aan het kolossale pand te bouwen voor 50.900 gulden. Hij is daarmee de goedkoopste kandidaat, heeft goede referenties en woont in de buurt. Hij is een jaar eerder met zijn vrouw Fijchien en zijn kinderen uit Smilde gekomen en heeft zich gevestigd in de buurt van de Vaart van baron Van Dedem en Kruisinga’s wijk, wat nu Langewijk heet. Zijn zwager, Hendrik Willems van Dijk, is ook van Smilde naar Dedemsvaart verhuisd en aangezien deze ook in de aannemerij zit, kan hij Eltje terzijde staan.

Nuis krijgt de opdracht en gaat aan de slag. Het bouwwerk krijgt twee verdiepingen, een dak met rode pannen, 60 zalen en inpandige woningen voor de zaalopzieners. Het wordt een carré, rond een binnenplaats waar vele activiteiten kunnen plaatsvinden, veilig binnen de muren van de vesting. Doordat er aan de buitenzijde geen ramen worden aangebracht is het aanzicht van buitenaf behoorlijk intimiderend.
Op 24 september 1822 is de Ommerschans gereed! De bedelaars kunnen komen.

De Ommerschans blijft Eltje Nuis werk opleveren. Regelmatig is er behoefte aan aanpassingen, reparaties en uitbreidingen. Zelfs buiten de schans, zoals woningen voor de directeuren. Zijn opdrachtgever blijft tevreden en biedt hem daarom ook aan een uitbreiding te bouwen bij de bedelaarskolonie van Veenhuizen, maar na de Ommerschans heeft Eltje Nuis er wel genoeg van. Hij zal ongetwijfeld elders nog getimmerd hebben om zijn vrouw en acht kinderen te onderhouden, tot hij op 5 november 1860 overlijdt, in Avereerst. Hij is dan 69 jaar.

Het jaar van de Ommerschans
Het jaar 2018. Tweehonderd jaar na de start van de bedelaarskolonie is er niets meer terug te vinden van het bouwwerk van Eltje Nuis. In 1836 verloor het 12.000 dakpannen en ondanks lapwerk van Nuis later zelfs de hele bovenverdieping en uiteindelijk ook de functie van bedelaarsgesticht. Afgeleefd en afgedankt verwerd het tot niks. Verdwenen, maar niet vergeten. Dit jaar is het Jaar van de Ommerschans. Als aftrap van het jubileumjaar gaat op zaterdag 7 april een menselijk lint de contouren van de schans uitzetten. Om te laten zien dat de Ommerschans nog steeds bestaat.

Liesbeth Dekker/Schrijverscollectief Vechtdal

 

Lees ook

Marcel Hoonhorst nieuw gezicht in de Varsenerstraat

(Advertorial) OMMEN – Op donderdag 19 november vond de officiële opening plaats van Hoonhorst, meer …

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.