Home / archiefcentraal / leerlingen verplicht les geven in kritisch leren denken

leerlingen verplicht les geven in kritisch leren denken

Opiniemaker Herman Holtmaat laat er zijn licht over schijnen.

Bussemaker noemt het mbo het hart van de beroepsbevolking. “Leerlingen moeten weten hoe ze omgaan met conflicterende meningen. Ze moeten beseffen hoe belangrijk het is om elkaar te respecteren. Burgerschap moet een vaste plek krijgen in het lesprogramma.”

Er wordt op het mbo wel al aandacht besteed aan het vak, maar scholen zijn erg vrij in de manier waarop ze dat doen. Volgens de Inspectie van het Onderwijs zijn scholen er daardoor nog weinig systematisch mee bezig. De nieuwe wet zou daar verandering in moeten brengen.

Ik ben zelf groot voorstander van kritisch denken. Vaardigheden als interpreteren, analyseren, evalueren, concluderen, verklaren en ook zelfregulatie moeten bij het MBO hoog in het vaandel staan en niet alleen bij het MBO maar bij al het onderwijs en eigenlijk binnen de gehele maatschappij.

De vraag is of het aan te leren is via een vaste lessenserie. Ik denk van niet. Moet het niet veel meer een grondhouding zijn van alle docenten(teams) in al het onderwijs van basisonderwijs tot universiteit?

Zij moeten leerlingen en studenten stimuleren vragen te stellen, te reflecteren op hun eigen ideeën en standpunten en op die van hun medestudenten. Zij dagen leerlingen uit om zich te verplaatsen in een ander en confronteren studenten met verschillende invalshoeken van een kwestie.

Natuurlijk moet dat gebeuren in het kader van burgerschap, loopbaanbegeleiding of maatschappijleer, maar niet alleen daar. Het moet ook in gesprekken over en binnen de context van het beroep, ook in het VO, HBO en ook binnen de universiteit.

Als we graag willen dat onze maatschappij kritische burgers heeft dan vereist dat een denk- en redeneervaardigheid waarbij iemand de nuance van de maatschappij kan analyseren en begrijpen en daardoor volwaardig kan functioneren in de samenleving. En dat geldt niet alleen voor de MBO studenten maar voor ons allemaal; de politici voorop zou ik zeggen.

De bevordering van kritisch denken dwing je niet af door een lessenserie te geven. Het heeft ook nog andere noodzakelijke voorwaarden waarvoor ik graag aandacht wil vragen, namelijk het belang van de pedagogische relatie in het onderwijs, de school zien als gemeenschap en oefenplaats en zeker ook de erkenning van het belang van docenten die zich zeker genoeg voelen gesprekken over lastige thema’s zoals radicalisering, vluchtelingen, religie, vrijheid van meningsuiting en seksuele geaardheid met studenten aan te gaan.

1. Zonder een goede pedagogische relatie tussen student en docent, zal het bevorderen van kritische denkvaardigheden bijna onmogelijk zijn. Vertrouwen en respect zijn hier sleutelwoorden.

2. De school moet ook een gemeenschap zijn waar men staat voor bepaalde sociale en morele waarden als voorwaarde om het kritisch denken van leerlingen te stimuleren. Dit vraagt om een pedagogisch-didactische visie en een visie hoe je met elkaar om wilt gaan.

3. Tot slot vraagt de bevordering van kritisch denken van docenten enorm veel lef. Zij moeten zich zeker genoeg voelen om lastige thema’s met leerlingen te bespreken en ze moeten om kunnen gaan met meningen die haaks staan op hun eigen ideeën. Daarbij moeten ook zij zich veilig voelen.

Dat Bussemaker dit thema aankaart is een goede zaak. Maar beperken tot een lessenserie en het MBO is te weinig. Als we de spanningen in de maatschappij die sinds Charlie Hebdo en Keulen aan het daglicht zijn gekomen willen bestrijden moeten we dit breder doen. Misschien moet ze de lessenserie wel eerst uit proberen op Geert Wilders en de PVV.

Herman Holtmaat

Lees ook

VVD wil einde aan overlast op Vechtdallijn

OMMEN – Intimidatie, spugen, geweld en ander ongewenst gedrag. Al jaren is het schering en …

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.