Home / archiefcentraal / von martels dag van de leerplicht

von martels dag van de leerplicht

De leerplichtwet verplicht kinderen om tot hun 18e onderwijs te volgen. De eerste leerplichtwet werd op 1 januari 1901 van kracht. Het is goed om te beseffen dat voor die tijd leerplicht eenvoudig niet voorkwam. Kinderen gingen naar school als hun ouders dat konden betalen. Voor veel kinderen was onderwijs er dus niet bij. Sterker nog, voor 1874 was kinderarbeid in Nederland doodnormaal.

Door de groeiende industrialisatie werkten kinderen soms vanaf hun 5e jaar in de fabriek. Ook werkten veel kinderen in de landbouw.

Enerzijds waren er mensen die vonden dat kinderarbeid te vergelijken was met slavernij, zij wilden het verbieden. Anderzijds dachten anderen dat ouders de inkomsten van het werk van hun kinderen niet zouden kunnen of willen missen. Zij pleitten voor andere maatregelen, zoals verplichte lessen in de fabriek.

In 1874 diende de politicus Samuel van Houten een wetsvoorstel in, waardoor het kinderen tot 12 jaar verboden werd in fabrieken te werken. Het debat duurde 5 dagen, maar uiteindelijk werd de wet aangenomen. De wet gold alleen voor fabrieksarbeid. Kinderarbeid op het land bleef wel toegestaan.

In 1900 volgde de wet op de leerplicht. Door deze wet moesten kinderen van 6 tot 12 jaar verplicht onderwijs volgen. Opnieuw waren de kinderen die in de landbouw werkten de uitzondering: boerenkinderen mochten tijdens de oogsttijd thuis blijven om te helpen oogsten. Een andere uitzondering waren meisjes: die mochten thuis gehouden worden om het gezin te verzorgen. De eerste leerplichtwet werd met 1 stem verschil (50 om 49) aangenomen.

De wet werd in de loop van de 20e eeuw nog enkele keren aangepast. In 1969 werd de leerplichtperiode verlengd naar 9 jaar. Ook werd toen de leerplichtambtenaar aangesteld, die toezicht moest houden op de naleving van de wet. Ook daarna vonden nog allerlei aanpassingen plaats, zo werd in 1985 het begin van de leerplicht vervroegd naar 5 jaar.

Wat als leerplicht begon, werd in de loop van de ontwikkelingen steeds meer een leerrecht. In 1990 werd het recht op onderwijs door de Verenigde Naties opgenomen in het Verdrag inzake de rechten van het kind. In artikel 28 (Onderwijs) staat: “Het kind heeft recht op onderwijs. Basisonderwijs is voor ieder kind gratis en verplicht. De overheid zorgt ervoor dat het voortgezet- en beroepsonderwijs toegankelijk is voor ieder kind, in overeenstemming met zijn of haar leerniveau. De overheid pakt vroegtijdig schooluitval aan. De handhaving van de discipline op school moet de menselijke waardigheid en kinderrechten respecteren. Internationale samenwerking is nodig om analfabetisme te voorkomen”.

Over enkele maanden krijgen weer talloze leerlingen hun diploma uitgereikt. De tas in de vlaggenmast benadrukt misschien wel een recht dat voortvloeit uit een jarenlange strijd. Een recht dat voor velen elders in de wereld nog steeds niet vanzelfsprekend is.

Maurits von Martels

m.vonmartels@dalfsen.nl

Twitter: @mvonmartels

Lees ook

Aanvraag Corona Noodfonds indienen voor 15 februari 2021

Periode Noodfonds is verlengd tot en met 31 december 2020 DALFSEN – De coronacrisis treft …

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.