Home / archiefcentraal / kunst markeert eeuwenoude hessenweg

kunst markeert eeuwenoude hessenweg

Vanuit het Duitse Hessen voer ook een Hessenweg langs Ommen. Met een kunstproject is deze zandweg zichtbaar en leefbaar gemaakt.

De Hessenweg Oost, tussen de Haarsweg en de Driehoeksweg, in Ommen is gemarkeerd met ‘kunst’wielen. De cultuur-historische verbinding met de Hessenweg en het kunstproject zijn zes ijzeren gietstukken die verwijzen naar onderdelen van de historische Hessenwagen, zoals wielen en as.

De maker Guido Geelen over zijn werk: “De ijzeren gietstukken van […] wiel, as of achterkant liggen op betonnen platen, links en rechts in de berm van de ooit drukke internationale verkeersader [als] archeologische restanten zoals we nu het rubber van een vrachtwagenband of plastic autowieldop in de berm langs de snelweg aantreffen”.

Handelsroute

De Hessenweg is een eeuwenoude handelsroute, die zijn naam heeft te danken aan de kooplieden uit de Duitse graafschap Hessen. Ze stonden bekend als hardwerkende betrouwbare voerlui. Zij vervoerden met enorme wagens waardevolle goederen door heel Europa. Het moeten sterke kerels zijn geweest. De Hessenmannen moesten de wagens laden en lossen, de grote krachtige paarden in het gareel houden en de wagens uit modder of rul zand kunnen duwen. Hessenwegen behoren tot de oudste wegen in Oost-Nederland en waren van groot belang. De voermannen reden in een bijna rechte lijn vanaf Duitsland langs Hardenberg, Ommen en Dalfsen naar Zwolle en verder. Alle Hessenwegen liepen op ruime afstand langs de dorpen en steden.

Een belangrijke reden hiervoor was dat de Hessenwagens een veel bredere spoorbreedte hadden dan de gangbare wagens en karren in Nederland. De afwijkende wagens zouden het karrenspoor van de gewone zandwegen stuk rijden. In 1691 had Overijssel de breedte van het Hollandse wagenspoor overgenomen. De Hessenwagens mochten voortaan alleen nog over de route ten noorden van de Vecht rijden. Naast handelswaar vervoerden de wagens duizenden Duitse seizoenarbeiders die in de zomer in Nederland hielpen maaien, de zogeheten hannekemaaiers.

Na de vrede van Munster (1648) en het einde van de 30-jarige oorlog in Duitsland kwam het

verkeer met hessenkarren en -wagens pas goed op gang. Vervoerders, niet alleen uit Hessen, brachten hiermee hun goederen (linnen, garens, aardewerk) vanuit Duitsland naar Zwolle. Van daar werd de handel verscheept naar voornamelijk Amsterdam en retourvracht (rijst, tabak, specerijen) ging vanuit de haven mee terug.

Herberg

De route in dit gedeelte van Nederland liep vanaf Duitsland richting Hardenberg om bij Venebrugge de grens over te gaan richting Heemse. Dan langs Ommen en Oudleusen richting Zwolle. Op verschillende plaatsen langs de Hessenweg vestigden zich boeren die naast hun boerenbedrijf een herberg of uitspanning begonnen. De voerlieden trokken in feite van herberg naar herberg. Op die plaatsen konden de wagens gerepareerd en de paarden verzorgd worden. Bovendien konden de voerlieden er hun honger stillen en dorst lessen.

De Hessenweg bij Ommen liep grotendeels over verlaten heidevelden. Vrijwel de enige bebouwing langs de weg bestond uit herbergen. Op Ommer grondgebied was De Hongerige Wolf de eerste herberg op de route. Eén van de oudste was herberg De Haar, die op stadsgronden in de marke Arriën was gelegen. Het was niet uit zorg voor de dorstige voerlui dat de magistraat van Ommen besloot om hier in 1662 een herberg te stichten. Deze stond er voornamelijk ter versterking van de stadsfinanciën. De inkomsten van de herberg vloeiden rechtstreeks in de stedelijke schatkist. Zo kwam op het kruispunt van de Hessenweg en de weg naar de Ommerschans herberg De Olde Haar te staan. Richting Zwolle bevond zich in Varsen nog herberg Het Zwarte Paard.

Aan de westkant van Ommen werd de weg verbonden met de Varsenerdijk. Daarna vervolgde de route ten noorden van de Wildbaan richting Dalfsen. In Oudleusen had je dan herberg De Landskroon. Op het wapen van de herberg stonden drie flessen geschilderd, gedekt met een kroon. De huidige weg “Om de Landskroon” herinnert nog aan de oude herberg. Bij Ankum lag herberg Het Roode Hert.

In de 19de eeuw begon men met het verharden van zandwegen, zodat speciale Hessenwegen overbodig raakten. De doorgaande route bij Ommen kwam langs de Vecht te liggen. Bovendien kreeg het vrachtvervoer geduchte concurrentie door de aanleg van kanalen en spoorwegen. De Hessenwagens verdwenen uit het landschap. Alleen de loop en benaming van de Hessenweg herinnert nog aan deze internationale verkeersweg en dan nu ook het kunstproject.

Lees ook

Lifeline van Serious Request onthaald in Ommen

OMMEN – De dj’s van 3FM zijn maandag onthaald in Ommen. Ze trekken met hun …

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.