Home / archiefcentraal / eiertikken paastraditie in ommen

eiertikken paastraditie in ommen

Tweede paasdag is het weer zover. Dan loopt Ommen massaal uit voor het eeuwenoude eiertikken. Deze Ommer folklore is een jaarlijkse unieke traditie, die paasmaandag gehouden wordt op het Kerkplein midden in het centrum van Ommen.

Direct na de kerkgang, rond elf uur ’s morgens, ziet het plein voor de hervormde kerk zwart van de mensen. In groepjes duelleren honderden (oud-)Ommenaren en toeristen met elkaar. Niet met vervaarlijk wapentuig, maar met eieren in hun knuisten. Scherp op scherp, stomp tegen stomp. Eiertikken heet dit jaarlijkse volksvermaak, waar het de bedoeling om de eieren zo lang mogelijk heel te houden. Het is de Gemienschop van Oll Ommer die het eiertikken op tweede paasdag als eeuwenoude folklore overeind weet te houden.

Al jaren achtereen zijn het Gerard Martens, Tiny Martens-van Dijk, Kees Keizer en Dinie Keizer-Martens die z´n 2000 hardgekookte eieren aan de man of vrouw brengen. Ze posteren zich op het Kerkplein met de tot de rand toe gevulde kisten met eieren. Tegenwoordig is er assistentie van een nieuwe generatie Martens: Erwin Martens en Edwin Keizer.

Iemand die wil meedoen met het eiertikken koopt voor 50 cent een ei. Vervolgens wordt een partner gezocht waarmee het ei getikt kan worden. Eerst tikken de deelnemers de scherpe kanten van het ei tegen elkaar. Vervolgens wordt stomp op stomp getikt. De deelnemer met het hele ei wint vervolgens het kapotte ei van zijn tegenstander. Wanneer blijkt dat beide deelnemers aan één kant een deukje in het ei hebben tikken ze vervolgens nog stomp tegen scherp om de winnaar te bepalen. Degene die dan nog één kant heel heeft wint. “Het mooiste is om te tikken met vier personen”, legt Gerard Martens uit. “Dan herhaal je nadat er stomp op stomp en scherp op scherp getikt is deze rondes nog een keer. Vervolgens wordt er dan nog stomp op scherp getikt. Degene die zijn ei nog helemaal heel, of aan één kant heel heeft wint de eieren van de andere drie tikkers. Wie het eiertikken goed wil doen moet het ei bijna helemaal in zijn hand wegstoppen. Alleen het bovenste puntje blijft vrij. Op deze manier kan het ei alleen middenop geraakt worden. Wanneer je de andere hand onder de hand met het ei stopt heb je het ei helemaal mooi stevig vast.”

Ommen als enige

Volgens Martens is Ommen de enige plaats in ons land waar zo massaal het eiertikken wordt gehouden. “Ooit hebben ze het geprobeerd om in Dalfsen en Balkbrug ’t eiertikken tot een volksvermaak te verheffen, maar dat is daar niet gelukt”, weet Martens.

“De eieren zijn overigens na gebruik bij het tikken nog heel goed eetbaar”, aldus Martens. “Dat komt omdat wij ze heel secuur koken, niet te hard, niet te zacht.”

De Ommer familie Martens zorgt al drie generaties lang voor het koken en verkopen van de eieren. Het was Gerrit Jan Martens die er voor zorgde dat begin 1900 het eiertikken een populair spel werd in Ommen. Bij Martens ging het aanvankelijk meer om de knikkers dan om het spel. Met een aardappelmandje vol gekookte eieren in de aanslag wachtte hij bij de Vechtbrug voorbijgangers op. Zijn eieren werden vervolgens gebruikt om met elkaar een eitje te tikken. Het handeltje ging over van vader op zoon. In de oorlogsjaren lag het eiertikken bijna stil. Pas in 1952 werd de traditie weer nieuw leven ingeblazen. Dat was mede te danken aan Oll Ommer. “Gelukkig staat de Gemienschop van Oll Ommer garant. Dat houdt in dat wanneer wij door slecht weer met de eieren blijven zitten, Oll Ommer de kosten hiervan voor haar rekening neemt. De tijd en inspanning van het koken is ons eigen risico”, aldus Martens.

Oude kookpot

Tot de zeventiger jaren van de vorige eeuw werd er getikt voor het gemeentehuis aan de Markt. Met de aanleg van de nieuwe Vechtbrug werd het evenement verplaatst naar het Kerkplein. In de loop van de jaren liep het aantal verkochte eieren op van enkele honderden tot een paar duizend exemplaren. De familie Martens trekt zich kort voor het paasweekeinde terug in een schuurtje op het platteland. Daar staat een oude kookpot die zaterdags voor Pasen flink opgestookt wordt met houtsprokkels om de eieren te koken. Alle eieren worden één voor één gekeurd voordat ze in het kokende water belanden. Het koken gebeurt in een jutezak. Na ongeveer twintig minuten wordt de zak er uitgehaald. De dooier wordt niet groen wordt maar blijft nog een klein beetje week, want ze harden later alsnog buiten de kookpot. Daardoor zijn ze ook op Tweede Paasdag nog heerlijk om te eten. Als ‘machinist’ van het fornuis is het aan Gerard om het vuur op een constante temperatuur te houden. Geen gemakkelijke klus. “Het water moet wemmel’n, zoals wij dat zeggen”, aldus Gerard. “Dat betekent dat als het water kookt, het aan de bovenkant rustig in beweging is zodat de eieren onderin niet kapot koken. Dit kun je alleen bereiken door een juiste manier van stoken. Wanneer je met gas stookt valt de temperatuur van het water goed te regelen. Met hout is dit een stuk moeilijker. Wij kiezen voor sprokkelhout Dat heeft alles te maken met de traditie.”

Speciaal kleurtje

Om te voorkomen dat de deelnemers aan het eiertikken hun eigen eieren meenemen krijgen de eieren een speciale kleur door een natuurlijk tropisch stofje – die alleen de familie Martens bekend is – aan het kookwater toe te voegen. Als de gekookte eieren uit de pot gaan worden ze nog weer uitgezocht want er mag geen enkel barstje inzitten.

Wie nog meer traditionele genoegens wil smaken kan diezelfde dag bij het tweeduister terecht bij het hoogoplaaiende paasvuur aan de oostkant van de wijk Alteveer, of direct na het eiertikken bij het paaseieren zoeken voor de kinderen op de Voormars.

Lees ook

Vechttoneel komt met plattelandsstuk

OMMEN – De leden van het Vechttoneel zijn al weer druk aan het oefenen voor …

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.