Home / archiefcentraal / von martels verbinden en vereenvoudigen

von martels verbinden en vereenvoudigen

Die veranderingen en nieuwe taken zullen vooral op het sociaal domein plaatsvinden. De term sociaal domein wordt overigens gebruikt voor alle sectoren die te maken hebben met de sociale kant van het gemeentelijk beleid; zorg, onderwijs, gezondheidszorg, opvoeding, inburgering en sociale activering.

De gevolgen op financieel gebied zullen voor gemeenten enorm zijn. Het sociaal domein zal straks bijna twee derde van de gemeentelijke begroting uitmaken. Nu is dat nog geen 25 procent. De oorzaak is gelegen in het feit dat de rijksoverheid zoals het nu nog steeds lijkt meer taken aan de

gemeente gaat geven. Dit noemen wij decentralisatie van overheidstaken. De drie belangrijkste zijn De Wet Werken naar Vermogen, Begeleiding uit de AWBZ en de jeugdzorg.

Gemeenten worden verantwoordelijk voor vrijwel de volledige ondersteuning aan kwetsbare burgers. Alleen medische zorg en onderwijs vallen nog buiten de reikwijdte van gemeenten. Het is denk ik positief dat gemeenten meer aan zet zullen gaan komen omdat de lokale overheid het dichtst

bij zijn burgers staat. De genoemde decentralisatiedossiers raken elkaar op vele terreinen en bieden daarmee gemeenten kansen het voor burgers met (veel) problemen goed te regelen.

Maar hoe ga je het als gemeente organiseren? Waar is winst te behalen en welke stappen moet je zetten? Er komt extra geld naar de gemeenten om de nieuwe taken te kunnen uitvoeren, maar het budget dat daarbij hoort wordt tegelijkertijd ook flink gekort. Dat betekent dat er op een andere manier gewerkt zal moeten worden. Het kan dus geen kopie worden van het oude systeem. Het moet echt anders.

De belangrijkste ontwikkeling die de decentralisaties teweeg gaat brengen is dat er gekozen gaat worden voor een andere aanpak. Het zal even wennen zijn maar er gaat steeds meer bij de burger zelf neergelegd worden. Hen de kans geven hun eigen problemen zoveel mogelijk zelf op te lossen. De focus op ‘eigen kracht’ is straks uitgangspunt van de drie decentralisaties. Het inzetten op eigen kracht vraagt een andere kijk op zorg en participatie van burgers en professionals.

Jarenlang is vanuit de zorg ingezet op het in hokjes plaatsen van mensen; je krijgt een indicatie waarna het recht op een bepaald type zorg ontstaat. Wie inzet op eigen kracht, moet de indicaties loslaten en mensen niet meer bij voorbaat al een stempel op drukken. Zorg moet maatwerk worden. De overheid biedt alleen nog ondersteuning als iemand het zelf niet kan oplossen. Vanuit het Wmo-project De Kanteling is al veel ervaring opgedaan met de eigen kracht-aanpak.

In Dalfsen doen wij geen indicatiestelling meer op basis van beperkingen. Een professional van de gemeente gaat ‘aan de keukentafel’ met iemand in gesprek over de zorgbehoefte en kijkt nadrukkelijk wat iemand nog zelf kan of welke ondersteuning familie en vrienden willen bieden. Geef je iemand ruimte en ga je in gesprek dan is er vaak een oplossing mogelijk zonder indicatie. Het is een verandering van aanbodgericht naar vraaggericht denken.

Maar er is meer dan inzetten op eigen kracht. Als gemeente zul je ook efficiënter moeten gaan werken en mogelijke win-winsituaties maximaal uit proberen te buiten. De inzet op integraliteit is dus een andere onmisbare stap in dit verhaal. Multi-problem huishoudens hebben regelmatig te doen met verschillende instanties en professionals die niet van elkaar weten dat ze met hetzelfde gezin bezig zijn. Door als gemeente zaken anders te organiseren kan voor een betere afstemming van professionals gezorgd worden. Het is ook een kwestie van er snel bij zijn nog voordat de problemen zich in een huishouden opstapelen.

De ervaring uit het verleden leert immers dat als ondersteuning lang uitblijft en niet effectief wordt ingezet, uiteindelijk de maatschappelijke effecten groot zijn en de kosten hoog. Het sociale domein is traditioneel ingericht als een keten. Dit zal meer en meer veranderen in een netwerkorganisatie.

Nogmaals, het uiteindelijke doel op alle gebieden van het sociaal domein is het meedoen en het vergroten van de zelfredzaamheid. De valkuil uit het verleden is dat de gemeente zelf alles gaat doen en het dan niet kan waarmaken. De opgave is om de eigen verantwoordelijkheid en de kracht van de burger aan te spreken. Daar past het principe van wederkerigheid en de kracht van de samenleving bij. Het gaat om: vrienden, familie, buren en allerlei informele hulpstructuren, maar ook om werkgevers en maatschappelijke organisaties.

Gebruik maken van de kracht van de samenleving is een opgave voor de gemeenten. De grote uitdaging ligt in het vernieuwen, verbinden en vooral ook vereenvoudigen. Genoeg kansen die we graag willen omzetten in daden. Gelukkig kunnen we voortbouwen op ervaringen en gebruik maken van de kennis en expertise van welzijnsinstellingen en zorgaanbieders. Uiteindelijk zul je het toch samen moeten doen, met je professionals en met je instellingen. Wat mij betreft beginnen we nog liever vandaag dan morgen.

Maurits von Martels

Wethouder gemeente Dalfsen

m.vonmartels@dalfsen.nl, twitter: @mvonmartels

Lees ook

Politiek Verwoord: VOV

OMMEN – Verschillende politieke partijen uit de gemeente geven hun actuele standpunten weer. In deze …

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.