Home / archiefcentraal / column ko scheele weldadigheid

column ko scheele weldadigheid

In dit millenium staat Ommerschans weer in het nieuws. Deze keer gelukkig positief. Ommerschans is met vijf andere koloniën, verspreid over Nederland en België, voorgedragen als werelderfgoed van de UNESCO. Nu denkt u misschien: werelderfgoed? Dat gaat het toch om Egyptische piramiden en, de Chinese muur? Dat is ook zo, maar bij de UNESCO-lijst gaat het niet alleen om de omvang. Het is de bedoeling van deze lijst om uniek erfgoed in de hele wereld onder te aandacht te brengen en te houden. Zo is de Beemsterpolder en het polderlandschap van Schokland ook op de lijst gekomen. In 2003 opperde de burgemeester van Noorderveld, waar de kolonie Veenhuizen onder valt, het idee om de koloniën op de lijst te zetten. Het is aan het initiatief en het doorzettingsvermogen van deze burgemeester, Hans van der Laan, te danken dat op 5 juli 2012 de handtekeningen zijn gezet om de koloniën voor te dragen aan de UNESCO.

Wat maakt de Ommerschans dan zo uniek dat het tot de werelderfgoed moet behoren? Begin 19e eeuw was er sprake van enorme werkloosheid, bittere armoede en landloperij. Zo kent Balkbrug zijn dronkenmanslaantje. Johannes van de Bosch wilde deze ‘kanslozen’ bij elkaar brengen, zorgen voor arbeid, verzorging, en onderwijs en ze zo verheffen tot weldadigheid. Als oud-militair wist hij dat daarbij ook discipline nodig was. Vandaar dat Van de Bosch zowel vrije als onvrije kolonies wilde creëeren. Hij wist de koning te overtuigen en zo ontstond in 1818 de Maatschappij voor de Weldadigheid. Het Koninkijk der Nederland omvatte toen ook nog België, vandaar dat er ook kolonies kwamen in het Vlaamse Wortel en Merksplas. Als je ze bezoekt zie je verrassende gelijkenis in de opbouw ervan. Strakke lanenstrukturen, de geest van militair Van den Bosch kijkt je aan. Vergelijk de bouw en opbouw van de gebouwen en je ziet het idee van Van de Bosch voor je: werk, gezondheid, onderwijs, maar ook tucht bij elkaar gebracht om mensen perspectief te geven.

De praktijk in Ommerschans bleek overigens wel minder rooskleurig dan de leer. De geschiedschrijving leert ons ook de soms bittere omstandigheden in de kolonie. Daar moeten we de ogen niet voor sluiten, zoals het ook niet fair is om dat te lezen met de ogen van deze tijd. Ommerschans zou haast in de vergetelheid zijn verdwenen. Zelfs het graf van Zientje dreigde te worden overwoekerd. Met behulp van enthousiaste vrijwilligers heeft de Vereniging Ommerschans het grafveld gerestaureerd; onlangs werd er een mooi hek bij geplaatst. Ook Staatsbosbeheer doet enthousiast mee; de komende jaren worden de fundamenten van de kolonie weer bloot gelegd.

Met het blootleggen van de fundamenten maken we het idee van de kolonie ook weer zichtbaar. We mogen ons in deze tijd gelukkig prijzen dat we meer weldadig kunnen zijn dan toen. Maar laten we niet vergeten dat voor alles eerst een basis wordt gelegd, ook voor de idee van onze verzorgingsstaat. Het idee van strafkampen hebben we verlaten. Het idee van scheppen van perspectief voor mensen gelukkig niet!

Ko Scheele

k.scheele@ommen.nl

Lees ook

VVD wil einde aan overlast op Vechtdallijn

OMMEN – Intimidatie, spugen, geweld en ander ongewenst gedrag. Al jaren is het schering en …

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.