Twee dingen staan vast in het leven. Je bent geboren en je gaat dood. Hoe en wanneer je gaat sterven weet je van tevoren niet en dat kan voor sommige mensen heel beangstigend zijn. Erover praten helpt, weten Dorothé Brinkman uit Dalfsen en de Groningse Marijke Holt. Samen ontwikkelden zij het traject ‘Voor wie stil wil staan bij sterven’. Een initiatief waarbij de dood van alle kanten wordt belicht en daardoor minder onbekend wordt.

Telkens wanneer er een familielid, vriend of bekende overlijdt, word je ermee geconfronteerd: het leven is eindig. En dat roept vragen op. Vragen over de zin van het leven en twijfels over of je er wel alles hebt uitgehaald wat er uit te halen is. Maar ook angst voor het onbekende. “Daarom is de dood iets waarover de meeste mensen liever niet al te veel nadenken en vinden we het moeilijk om bij mensen te zijn die gaan sterven”, weet Dorothé Brinkman. “Maar wanneer een dierbare plotseling ernstig ziek wordt en je weet dat hij zal overlijden, wil je er wel graag zijn voor diegene en de ervaring leert dat deze periode ook heel waardevol voor de betrokkenen kan zijn. Maar hoe ben je dan aanwezig?”

Het antwoord op die vraag naar is volgens het tweetal niet eens zo heel erg moeilijk. Dat doe je door te luisteren naar jezelf en de ander. Het gaat er niet om wat je doet, maar om het ‘er zijn’. Dat is de kern van het traject ‘Voor wie stil wil staan bij sterven’ dat Marijke en Dorothé samen aanbieden.

Het duo kent elkaar al vanaf hun studententijd in Groningen en werkten later onafhankelijk van elkaar beiden op het gebied van verlieservaringen, stervensbegeleiding en rouw. “Een aantal jaren geleden besloten wij onze krachten te bundelen in het initiatief ‘Voor wie stil wil staan bij sterven’”, vertelt Marijke. “We bieden een traject aan waarin ervaren kan worden op welke manier je aanwezig kunt zijn in een sterfproces. Dit traject kan gevolgd worden door mensen die weten dat ze binnenkort gaan sterven en zich daarop willen voorbereiden. Maar ook door mensen waarvan hun naaste ernstig ziek is, of door mensen die bang zijn voor de dood en daar last van hebben.”

Binnen ‘Voor wie stil wil staan bij sterven’, leren mensen letterlijk stil te staan bij de dood. Ze leren te luisteren naar hun eigen gevoelens en gedachten, maar leren ook te accepteren dat soms alleen het ‘er zijn’ voor de ander al voldoende is. “De balans tussen het zorgen en het er zijn, daar gaat het om”, stelt Dorothé. “Het geduld opbrengen om naast het uitvoeren van praktische zaken zoals boodschappen doen, het bed verschonen en zorgen voor de maaltijden, de tijd nemen om gewoon bij iemand te zitten, zonder veel te zeggen. Eigenlijk de eigenschappen van de Bijbelse Martha de zorgende en Maria de luisterende, verenigd in één persoon.”

De training wordt niet alleen gegeven aan individuele personen, maar ook aan groepen en binnen organisaties. “Binnen een onderneming gaan we dan aan de slag met een team, waarvan een van de collega’s bijvoorbeeld terminaal ziek is of overleden is. We hebben ook weleens een team begeleid waarvan een van de collega’s zelfmoord had gepleegd. Ook dan ligt steeds weer de nadruk op hoe je hier zelf in staat. Want je kunt er pas zijn voor een ander, als je je eigen gevoelens kent.”

De opmerking van een verpleeghuisdirecteur over alle aandacht en geld dat er wordt besteed aan hospices, terwijl er in zijn instelling jaarlijks honderden mensen sterven, zette hen aan het denken. “Hij vertelde dat hij het zonder fondsen en vrijwilligers moet doen, terwijl hij zijn terminale bewoners ook het liefst net zoveel aandacht en zorg zou geven als dat wordt gedaan in een hospice of thuissituatie. Dat was een shock voor ons”, zegt Marijke. “Wij hebben daarom een project ontwikkeld waarmee we vrijwilligers willen opleiden in het geven van aandacht en aanvullende zorg binnen reguliere instellingen of gewoon bij mensen thuis. We realiseren ons dat dit voor professionele zorgverleners wat gevoelig kan liggen, omdat zijzelf ook het liefst meer tijd zouden willen hebben voor het verlenen van deze zorg. Daarom ligt de nadruk in onze training heel sterk op het samenwerken met professionals.”

Het duo hoopt dat dit initiatief zich zal uitbreiden als een olievlek en dat er uiteindelijk binnen iedere zorginstelling een team van vrijwilligers zal zijn dat de aanvullende aandacht en zorg op zich neemt. “Wij zijn nu op zoek naar instellingen die daarvoor openstaan en die hierin met ons willen samenwerken. En met samenwerken bedoelen we ook echt samenwerken”, benadrukt Marijke. “Want een initiatief als dit werkt alleen als zowel de directie als de medewerkers er echt achter staan en er samen voor willen gaan.”

Meer info: www.stilstaanbijsterven.nl